Kalveren opfokken: waar moet je op letten?

De eerste weken van een kalf zijn bepalend voor hoe het dier zich verder ontwikkelt. Een goede start met voldoende biest, de juiste voeding en een droge, schone huisvesting maakt het verschil tussen een kalf dat vlot groeit en een dier dat de eerste periode moeizaam doorkomt. In dit artikel lees je waar je op moet letten bij het opfokken van kalveren, van de eerste uren na de geboorte tot de overgang naar vast voer.

Een goede start: biest in de eerste uren

Een pasgeboren kalf komt ter wereld zonder eigen weerstand en is voor de eerste bescherming volledig afhankelijk van biest. De vuistregel binnen de veehouderij is dat een kalf zo snel mogelijk na de geboorte biest krijgt, in voldoende hoeveelheid en van goede kwaliteit. Kun je zelf niet op tijd bij de koe zijn, of twijfel je over de kwaliteit van de biest, dan is biestpoeder een handig alternatief om achter de hand te houden. Volg bij gebruik altijd de instructies op de verpakking. Twijfel je over de gezondheid of vitaliteit van een pasgeboren kalf, neem dan contact op met je dierenarts. Meer benodigdheden rond de geboorte en de eerste opvang vind je in de collectie kalveropfok.

Kalveren voeren: emmer, fles of drinkautomaat

Na de biestperiode schakel je over op melk of melkvervanger, meestal met een kalverfles of een kalveremmer met speen. Belangrijk is dat het kalf rustig kan drinken, in een tempo dat past bij een natuurlijke zuigreflex. Een goede kalverfles of kalveremmer met speen voorkomt dat het kalf te snel drinkt en helpt bij een goede vertering. Een losse speen is handig als vervanging wanneer een bestaande speen versleten raakt.

Worden kalveren later in groepen gehuisvest, dan gaan ze elkaar soms onderling zuigen aan oren, navel of flank. Dit is vervelend gedrag dat tot irritatie kan leiden. Er bestaan hulpmiddelen die dit gedrag ontmoedigen zonder het kalf te belemmeren in eten en drinken. Twijfel je of jouw aanpak voor de groepshuisvesting geschikt is, vraag dan gerust advies bij Rabe Dierenwereld of je dierenarts.

Houd daarnaast in de gaten of een kalf goed drinkt en of de groei redelijk gelijkmatig verloopt. Veel veehouders wegen kalveren met enige regelmaat, bijvoorbeeld met een borstomtrekband of een weegbrug, zodat afwijkingen in de groei op tijd opvallen. Dit hoeft geen ingewikkeld proces te zijn, maar geeft wel een goed beeld van hoe een kalf zich ontwikkelt ten opzichte van leeftijdsgenoten.

Huisvesting en hygiëne voor jonge kalveren

Een kalverhok hoeft niet groot te zijn, maar moet wel droog, tochtvrij en goed geventileerd zijn. Vochtig strooisel en een slecht geventileerde stal verhogen het risico op een ongezonde omgeving, terwijl droog stro en frisse lucht bijdragen aan een prettig klimaat. Ververs strooisel regelmatig en reinig kalverhokken grondig tussen twee bezettingen. Materialen daarvoor, zoals borstels en reinigingsmiddelen, vind je in de collectie ontsmetting en reiniging. Voor de dagelijkse verzorging van de vacht is een goede huidverzorging voor rundvee een prettige aanvulling, zeker bij kalveren die veel op stal staan.

Denk ook aan voldoende ruimte per kalf. Te krap gehuisveste kalveren liggen sneller in eigen mest en urine, wat de hygiëne niet ten goede komt. Individuele hokken bieden rust in de eerste levensweken, terwijl kleine groepshokken later voor sociaal contact zorgen. Welke opzet het beste bij jouw bedrijf past, hangt af van de beschikbare ruimte en het aantal kalveren dat je tegelijk opfokt.

Zorg ook voor voldoende drink- en voerbakken, zodat ieder kalf zonder gedrang bij water en ruwvoer kan. Algemene stalbenodigdheden voor het voeren en drenken vind je terug bij voeren en drinken. Wil je kalveren op termijn herkenbaar houden binnen de groep, dan zijn er middelen voor identificatie en merken te vinden bij overige benodigdheden voor rundvee.

Vliegen en insecten in de kalverstal

Vooral in de zomermaanden kunnen vliegen voor veel overlast zorgen bij jonge kalveren. Ze zoeken de dieren juist op omdat kalveren zich moeilijker kunnen verweren dan volwassen runderen. Een goede wering rond de stal voorkomt onnodige stress. Hoe je vliegen bij rundvee effectief aanpakt, lees je in ons artikel vliegen bij koeien bestrijden.

Checklist: wat heeft een kalf nodig

• Voldoende biest binnen enkele uren na de geboorte
• Een schoon, droog en tochtvrij kalverhok met voldoende ventilatie
• Een geschikte kalverfles of kalveremmer met speen
• Vers drinkwater dat altijd beschikbaar is, ook naast de melkvoeding
• Voldoende ruwvoer zodra het kalf hier interesse in toont
• Regelmatige reiniging van hok, emmers en flessen
• Bescherming tegen vliegen en andere insecten in de zomer

Veelgestelde vragen

Hoe lang blijft een kalf bij de koe?

Dit verschilt per bedrijf en per keuze van de veehouder. Sommige kalveren worden kort na de geboorte gescheiden en met de fles of emmer verder opgefokt, andere blijven langer bij de koe. Wat het beste past bij jouw situatie, bespreek je het best met je dierenarts of een ervaren veehouder.

Hoeveel keer per dag moet ik een kalf voeren?

De meeste kalveren krijgen in de eerste weken meerdere keren per dag melk of melkvervanger. Het exacte schema hangt af van leeftijd, gewicht en het gekozen voersysteem. Volg hiervoor de instructies op de verpakking van het gebruikte voer of vraag advies aan je dierenarts.

Wanneer kan een kalf overschakelen naar vast voer?

Kalveren beginnen vaak al vroeg met knabbelen aan ruwvoer en krachtvoer, naast de melkvoeding. De volledige overgang naar vast voer verloopt geleidelijk en verschilt per dier. Bied daarom op tijd kleine hoeveelheden ruwvoer aan zodat het kalf hieraan kan wennen.

Wat doe ik als een kalf niet goed drinkt?

Een kalf dat slecht drinkt, lusteloos is of andere afwijkende signalen vertoont, verdient snelle aandacht. Neem in dat geval altijd contact op met je dierenarts, zodat op tijd de juiste hulp geboden kan worden.

Op zoek naar praktische benodigdheden voor het opfokken van kalveren of andere onderdelen van je rundveehouderij? Bij Rabe Dierenwereld vind je een ruim assortiment voor de verzorging van rundvee, van de eerste levensweken tot de dagelijkse stalroutine.