Schapen en geiten bijvoeren: zo pak je het najaar aan

Waarom bijvoeren in het najaar nodig is

Zodra de dagen korter worden en de nachten frisser, verandert het gras in de wei. De groei stopt langzaam en de voedingswaarde daalt, terwijl schapen en geiten juist extra energie nodig hebben om de winter goed door te komen. Veel eigenaren merken pas dat het gras "op" is als de dieren zichtbaar magerder worden, maar het is verstandiger om al vroeg in het najaar te beginnen met bijvoeren. Zo voorkom je een terugval in conditie en houd je de dieren fit richting de koude maanden.

De overgang van vers gras naar hooi of ander ruwvoer gaat het beste geleidelijk. Een abrupte wisseling kan de pens van schapen en geiten van slag brengen. Bouw het aandeel hooi daarom stap voor stap op, terwijl je de weidegang langzaam afbouwt naarmate het aanbod aan gras afneemt.

Wat verandert er in de wei

In het najaar is er vaak nog wel gras te zien, maar de kwaliteit ervan is een ander verhaal. Naarmate de temperatuur daalt, bevat het gras minder energie en eiwit. Ook wordt de bodem natter, waardoor dieren het gras dichter bij de grond opeten en eerder in aanraking komen met vocht en modder. Dat is een extra reden om op tijd over te schakelen naar bijvoeren vanuit een droge stal of overkapping, zeker bij aanhoudende regen.

Signalen dat het tijd is om bij te voeren

• Het gras in de wei wordt zichtbaar korter en groeit nauwelijks meer bij.
• De dieren grazen langer maar lijken niet voldaan.
• De wei wordt drassig en modderig na regenval.
• Je merkt dat de conditie van de kudde langzaam terugloopt.

Ruwvoer als basis

Hooi vormt in het najaar en de winter de basis van het rantsoen. Goed hooi ruikt fris, is niet beschimmeld en bevat weinig stof. Bied het ruwvoer bij voorkeur aan in een voerruif of slowfeeder, zodat het niet vermengd raakt met mest of vocht op de stalvloer. Dat scheelt verspilling en houdt het voer langer schoon en aantrekkelijk. Een hooi-slowfeeder zorgt er bovendien voor dat dieren rustiger en met kleinere hapjes eten, wat beter is voor de spijsvertering dan grote happen achter elkaar.

Naast hooi kiezen sommige houders voor aanvullend krachtvoer, bijvoorbeeld bij lacterende dieren of dieren die extra conditie nodig hebben. Volg hierbij altijd de voedingsinstructies op de verpakking en bouw ook krachtvoer geleidelijk op. Twijfel je over de juiste hoeveelheid of samenstelling voor jouw kudde, neem dan contact op met je dierenarts of vraag advies bij Rabe Dierenwereld.

Schoon water blijft belangrijk

Bij minder vers gras drinken schapen en geiten juist meer los water, omdat gras normaal ook vocht levert. Zorg dus voor een schone, goed bereikbare drinkbak die je regelmatig controleert en bijvult. Richting de vorstperiode is het slim om na te denken over een oplossing die minder snel dichtvriest, zodat de dieren ook op koude ochtenden bij hun water kunnen. Een overzicht van geschikte voer- en drinkbakken vind je in de webshop.

De stal voorbereiden

Bijvoeren gaat hand in hand met het geleidelijk terugbrengen van de tijd die de dieren buiten doorbrengen. Zorg dat de stal droog, tochtvrij en schoon is voordat je de dieren er meer tijd laten doorbrengen. Voldoende strooisel, goede ventilatie zonder tocht en een opgeruimde voerplek dragen bij aan een gezonde start van het stalseizoen. Hoe je dit stap voor stap aanpakt, lees je in ons artikel over schapen en geiten op stal zetten in het najaar.

Let ook op de klauwen van je dieren wanneer ze meer tijd op een vaste ondergrond doorbrengen. Een vochtige, vuile stalvloer kan sneller tot klauwproblemen leiden dan een droge wei. Meer hierover lees je in ons artikel over klauwverzorging bij schapen en geiten. Twijfel je aan de gezondheid van een dier, schakel dan altijd een dierenarts in.

Checklist voor het bijvoeren

• Bouw de overgang van gras naar hooi geleidelijk op, over meerdere dagen tot weken.
• Kies droog, geurig hooi zonder schimmel en bied het aan in een ruif of slowfeeder.
• Volg bij krachtvoer altijd de instructies op de verpakking.
• Zorg voor voldoende schoon drinkwater, ook bij dalende temperaturen.
• Maak de stal op tijd droog en tochtvrij voordat de dieren er meer tijd doorbrengen.
• Houd de klauwen en algehele conditie van de kudde goed in de gaten.

Materialen op een rij

Voor een soepele overgang naar het stalseizoen is het handig om op tijd de juiste materialen in huis te hebben. Denk aan een ruif of slowfeeder voor hooi, stevige drinkbakken en voldoende verzorgingsmiddelen om je dieren in topconditie te houden. Ook een goede omheining blijft belangrijk als de dieren nog een deel van de dag buiten lopen. Het volledige assortiment voor schapen en geiten vind je in de collectie Schaap en Geit, en algemene stal- en erfbenodigdheden in de collectie Stal en Erf.

Veelgestelde vragen

Wanneer moet ik beginnen met bijvoeren in het najaar?

Er is geen vaste kalenderdatum voor, maar houd de weikwaliteit in de gaten. Zodra het gras merkbaar minder wordt of de weersomstandigheden verslechteren, is het verstandig om geleidelijk hooi bij te gaan voeren, ook al lijkt er nog voldoende gras te staan.

Kunnen schapen en geiten hetzelfde rantsoen krijgen?

Schapen en geiten hebben andere voorkeuren en behoeften: geiten grazen en snoeien graag hoger begroeide planten, terwijl schapen vooral grazen. Voor het ruwvoer in de stal kun je in grote lijnen hetzelfde hooi aanbieden, maar let per dier op conditie en eetlust en pas het rantsoen daarop aan.

Hoeveel water hebben schapen en geiten per dag nodig?

Dit verschilt sterk per dier, ras, weer en rantsoen. Zorg er in elk geval voor dat er altijd voldoende schoon, vers water beschikbaar is en controleer de drinkbak dagelijks, zeker als het rantsoen meer droog ruwvoer bevat.

Wat als een dier ondanks bijvoeren conditie blijft verliezen?

Blijft de conditie ondanks goede voeding achteruitgaan, raadpleeg dan altijd je dierenarts. Er kan een onderliggende oorzaak zijn die verder onderzoek vraagt.

Bij Rabe Dierenwereld vind je een ruim assortiment voor schapen en geiten, van ruwvoerbakken en drinkvoorzieningen tot stal- en verzorgingsbenodigdheden, zodat jouw kudde goed voorbereid de winter in gaat.